Volgens Artikels

Deur Wilma Bedford

Daar is ʼn sekere tipe persoon in die werkplek wat dikwels ʼn afstootlike reputasie het: die kollega wat op groot skaal suksesvol is ten spyte daarvan dat hy of sy nie so ʼn watwonderse werker is nie. Hierdie mense “misluk boontoe”, wat beteken dat hulle oormatige sukses behaal, soms deur blote geluk, of miskien danksy ʼn slinkse vermoë om te netwerk, of sekere alliansies in die werkplek te smee.

Dit is frustrerend om te sien hoe iemand “boontoe misluk”: hulle verkry aangenamer werk of hoër poste selfs na professionele mediokriteit of misstappe. Om werknemers toe te laat om boontoe toe misluk is nie noodwendig sleg nie en kan soms talentvolle, sterk leiers oplewer. Kundiges se egter dat dit die beduidende gaping is tussen diegene wat op pad boontoe toegelaat word om sonder straf te misluk – en diegene (wat meer talentvol is) wat nooit die kans kry nie.

Baie mense word bevorder of wen toekennings terwyl die harde werk van hulle kollegas nooit erken word nie. Dit kan te wyte wees aan verskeie faktore.

Kulturele ooreenstemming – Die baas en die werker deel ʼn eienskap, geloofstelsel of identiteit. Ooreenkomste in ras, geslag, selfvoorstelling en persoonlike ervarings kan ʼn werker se kanse op sukses vermeerder. Navorsing gepubliseer in die American Sociological Review sê “kulturele ooreenstemming” kan ʼn beduidende effek hê op die evaluering van aansoekers en “weeg dikwels swaarder as besorgdheid oor absolute produktiwiteit”.

Nepotisme – Die aanstelling van ʼn familielid in ʼn senior pos ongeag die feit dat hy of sy geen bewys gelewer het van bekwaamheid, relevante ondervinding of talent en geen suksesvolle loopbaanrekord (indien enige) het nie, speel in sommige scenario’s ook ʼn rol.

Oormatige selfvertroue – Sekere persoonlikheidstipes is geneig om hulle blind te staar teen hulle eie onbekwaamheid, ʼn tipe kognitiewe vooroordeel wat die sosiale sielkundiges David Dunning en Justin Kruger nagevors het, en wat bekend staan as die Dunning-Kruger-effek. Hulle het universiteitstudente se logiese denkvaardighede, kennis van Engelse grammatika en sin vir humor getoets, en toe die studente gevra hoe goed of swak hulle dink hulle gevaar het. Al drie toetse het die navorsers se vermoede bevestig: die studente wat die swakste gevaar het, het geen benul gehad van hoe swak hulle in werklikheid was nie. “Gemiddeld het hulle slegs 10 tot 15 persent van die mense in ons proefneming oortref, maar hulle het gedink hulle het beter gevaar as 60 persent van die deelnemers. Hulle was amper so vol selfvertroue as diegene wat heel bo was,” sê Dunning.

Hierdie fenomeen demonstreer dat nie alleen vaar onbekwames swak met die taak op hande nie, hulle is so swak dat hulle blind is vir hulle eie onbekwaamheid. Hulle geniet gevolglik ʼn opgeblase sin van hulle eie vermoëns en pak take aan in ʼn salige toestand van oormatige selfvertroue.

Dunning stel dit ook dat selfvertroue sy plek het. “Daar is situasies waarin selfs onrealistiese selfvertroue goed is, en situasies waarin onrealistiese selfvertroue baie, baie sleg is,” sê hy. “Jy moet weet waar selfvertroue werk, en waar dit teen jou werk.”

Charisma – Dr  Sander van der Linden, ʼn sosiale sielkundige aan die Cambridge Universiteit, beskryf die tipiese charismatiese leier as iemand wat ʼn ideologiese visie artikuleer en geneig is om oor doelwitte wat ver in die toekoms lê te praat, eerder as doelwitte vir die hier en nou, omdat hulle niks konkreets het om aan te bied nie. “Nogtans word mense altyd aangetrek na die persoon wat selfvertroue uitstraat, effen aggressief is en ʼn visie het van wat hulle veronderstel is om te doen en hoe om dit te implementeer,” sê hy.

In die politiek is dit al goed gedokumenteer dat ons aangetrek word na leiers met selfvertroue en charisma. “Mense aanvaar selfvertroue as ʼn belangrike aanduiding van bekwaamheid,” sê Dunning. Sielkundiges wat invloed bestudeer, praat dikwels van aanduiders van bekwaamheid. Dit is tekens dat die persoon wat ons toespreek, weet waarvan hy of sy praat, soos om opinies luid en sonder aarseling te lug.

ʼn Charismatiese leier sal ons laat voel dat ons in tye van krisis in veilige hande is. Sosiale en politieke krisisse kan ons ontsteld, angstig en hopeloos laat voel, dus is dit verstaanbaar dat ons in sulke situasies aangetrokke voel tot leiers wat ons beter tye belowe. In ʼn “charisma-skeppende omgewing”, soos Van der Linden dit noem, is ons meer ontvanklik vir charismatiese leiers wat eenvoudige oplossings bied.

Sigbaarheid – Om ooglopend swak te wees in ʼn werk met aansienlike openbare blootstelling is ʼn gemengde seën. Jy was uiters swak. Maar jy is raakgesien! Daar bestaan ʼn vooroordeel wat swak bekleërs bevoordeel wat in beroepe is waar prestasies by die werk tot ʼn groot mate in die openbaar sigbaar is. In sommige industrieë blyk loopbaanontwikkeling die resultaat te wees van die self-instandhoudende mag van publisiteit eerder as die logiese resultaat van sukses wat duidelik verdien is.

Tomas Chamorro-Premuzic, ʼn professor in besigheidsielkunde aan die Columbia Universiteit in New York, sê: “Ons het te veel begin fokus op styl, ekstraversie, selfhandhawing, in te beweeg, selfvertroue te hê, jouself te bemark, oogkontak te maak, liggaamstaal, dat ons vergeet het om op substansie te fokus.”

Sodra ʼn individu bevorder word, word hy of sy meer sigbaar aan die bestuur, werwers en ander leiers. Ervaring in ʼn resumé begin om van meer waarde geag te word as werklike prestasie-uitkoms. En, miskien die belangrikste, sodra ʼn werknemer bevorder word, raak base meer geïnvesteer in daardie persoon se sukses want dit word ʼn weerspieëling van hulle eie oordeel. Mislukking word afgemaak en verliese word verdraai om winste te word. “Dis baie maklik om strategies onbewus van ons foute te bly,” sê Chamorro-Premuzic.

Namate mense voortgaan om boontoe te beweeg, voeg hy by, word ons gekondisioneer om te glo hulle posisies is die gevolg van meriete – en vra selde vrae oor hoe hulle daar gekom het.

The Peter Principle, deur Laurence J. Peter, wat bykans ʼn halfeeu gelede gepubliseer is, word gelei deur die beginsel dat elke persoon tot die vlak van sy eie onbekwaamheid klim. Dit beteken dat wanneer jy goed is met iets, jy dalk met ʼn bevordering beloon sal word … tot iets waarin jy uiters swak is. Synde ʼn goeie volgeling, mag jy dalk nie ʼn wonderlike leier uitmaak nie. Jy sal nie ontslaan word nie want óf die mense wat veronderstel is om jou te beoordeel het hulle eie vlak van onbekwaamheid bereik, óf die mense wat jou bevorder het, is lugtig om gekritiseer te word vir hulle gebrek aan goeie oordeel.

As gevolg van jou insette, wat vir almal sigbaar was, is jy bevorder en het nou jou vlak van onbekwaamheid bereik. Die resultaat is geen prestasie van jou kant af nie, maar jou insette – hoe vroeg jy elke oggend arriveer, jou aangename geaardheid – sal jou veilig hou.

Laastens, volgens Peter, moet jy besluit of jy na die vergetelheid van Finale Plasing wil voortjaag (dit het per slot van rekening sy ekstratjies en voordele). Of jy moet besluit of jy dit eerder vir so lank as moontlik wil afweer.

As die mens homself wil red van ʼn toekomstige ondraaglike bestaan, moet hy eers sien waarheen sy ondeurdagte eskalasie hom lei. Hy moet sy doelwitte ondersoek en sien dat ware vooruitgang bereik word deur voorwaarts te beweeg na ʼn beter leefwyse, eerder as opwaarts na ʼn lewe van algehele onbekwaamheid.

 

BRONNE:

Incompetence Rains, Er, Reigns: What the Peter Principle means today.

Rob Asghar. 14 Aug. 2014.

Forbes.com/sites.robasghar/2014/08/14/incompetence-rains-er-reigns/

Failing upwards: how charismatic leaders fail their way to success.

Helen Glenny. 11 March 2019.

Sciencefocus.com/science/failing-upwards-how-charismatic-leaders-fail-their-way-to-success

Failing up: Why Mediocre Workers Keep Getting Promoted.

Derek Thompson. 23 Feb. 2012.

theatlantic.com/business/archive/2012/02//failing-up-why-mediocre-workers-keep-getting-promoted

Failing up: Why some climb the ladder despite mediocrity.

Zulekha Nathoo. 4 March 2021.

bbc.com/article/20210226-failing-up-why-some-climb-the-ladder-despite-mediocrity

Teken aan

Registreer

Wagwoord vergeet

Kitssoektog